Bardzo
ważnym składnikiem pedagogiki pracy jest wychowanie przez pracę,
umożliwiane m. in. przez kształcenie zawodowe. Jest ono jednym z
działów pedagogiki pracy. Współcześnie realizowane kształcenie
zawodowe jest kształceniem wszechstronnym, a więc uwzględniającym
zadania kształcenia umysłowego, politechnicznego, moralnego,
estetycznego i fizycznego. Rezultatem kształcenia zawodowego jest
wykształcenie zawodowe. Podstawową formą organizacyjno -
programową kształcenia zawodowego jest szkoła zawodowa jak również
zakłady pracy, warsztaty rzemieślnicze i różne ośrodki kursowe.
Ostatnio postuluje się aby w szkolnictwie zawodowym pracował
nauczyciel przedmiotów zawodowych przygotowany do prowadzenia
zarówno teoretycznych przedmiotów zawodowych, jak i zajęć
praktycznych, a zatem, aby realizował obie dopełniające się
strony procesu kształcenia zawodowego: kształcenie teoretyczne i
praktyczne. Wymagać to będzie innego spojrzenia na proces
kształcenia nauczycieli szkół zawodowych. Obecnie kształcona w
szkołach zawodowych młodzież wyraźnie traci na przygotowaniu
praktycznym. Jej kształcenie nasycone jest głównie nadmiernym
teoretyzowaniem i werbalizmem. Rzutuje to jednocześnie negatywnie na
stany kwalifikacyjne i kompetencyjne młodych pracowników. Zatem tym
bardziej aktualne staje się szukanie rozwiązań systemowych, w
których równowaga między kształceniem teoretycznym i praktycznym
będzie właściwą, najbardziej pożądaną.
Dla
reprezentantów pedagogiki pracy istotne są różnorodne następstwa
dokonujących się procesów restrukturyzacyjnych i prywatyzacyjnych
a także reprywatyzacyjnych. Wielce zachęcającym dla nich jest więc
dążenie do wzrastającej roli kwalifikacji pracowniczych, w tym
kompetencyjności, odpowiedzialności i mobilności zawodowej.
Problem na dzień dzisiejszy podstawowy to bezrobocie. Pedagogów
pracy szczególnie niepokoi fakt, że w zbiorowości bezrobotnych
znajduje się wielu absolwentów zasadniczych i średnich szkół
zawodowych oraz szkół wyższych. Rozwinięto więc działania na
rzecz aktywizacji bezrobotnych w procesie poszukiwania pracy czemu
służy: doradztwo pracy, szkolenie i przekwalifikowanie. Można więc
przypuszczać, że w przyszłości nastąpi wyraźne zahamowanie
narastającego dotychczas zjawiska bezrobocia lub też stosowane będą
jeszcze bardziej skuteczne środki gwarantujące ludziom pracę, a
zwłaszcza ludziom młodym czyli absolwentom szkół zawodowych i
wyższych.
Oficjalne
uznanie pedagogiki pracy za dyscyplinę pedagogiczną spowodowało
utrwalenie się kategorii pojęciowej jaką jest pedagog pracy.
Uzyskanie przez tę kategorię praw obywatelstwa w codziennym życiu
odzwierciedla i potwierdza fakt, że stanowisko pedagoga pracy jest
już często tworzone i obsadzane. Pedagog pracy to pracownik
zajmujący się działalnością pedagogiczną, umiejący i chcący
pracować z młodzieżą i z dorosłymi nad wyrabianiem w nich
postawy dobrego człowieka, dobrego obywatela i dobrego pracownika
zarazem, przy tym pracownika osiągającego mistrzostwo w zawodzie
oraz pełne zadowolenie z wykonywania powierzonych mu zadań
zawodowych i społecznych. Działalność społeczno - wychowawcza i
humanizacyjna pedagoga pracy nastawiona jest więc i przypuszczalnie
zawsze będzie, na uznanie człowieka pracy jako głównego podmiotu,
a zarazem przedmiotu oddziaływań, przy czym w tym oddziaływaniu
głównym środkiem i celem staje się praca. Uznanie pracy,
wychowania przez pracę, stanowi warunek istotny, realizacji celów
zawodowych. Działalność prowadzona przez pedagogów pracy jest
działalnością społeczną, dotyczy bowiem zjawisk i procesów
występujących w społeczeństwie. Obejmuje również system działań
natury organizacyjnej, w formie poradnictwa, popularyzatorstwa i
czynności administracyjnych. Pedagogika pracy jest dziedziną wiedzy
powiązaną z wieloma dyscyplinami naukowymi. Wpływa to na zakres
zainteresowań ogólnych społeczno - zawodowych i specjalistycznych
pedagoga pracy oraz znajduje odbicie w jego praktycznej działalności
zawodowej. Dziś można powiedzieć, że pedagog pracy stanowi
znaczącą postać w naszej rzeczywistości. Zainteresowanie powyższą
specjalnością wzrasta z roku na rok. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w
Bydgoszczy spełniająca w dziedzinie kształcenia i doskonalenia
pedagogów pracy rolę ośrodka wiodącego, opowiada się nieustannie
za traktowaniem tej problematyki jako ściśle związanej z
rekonstrukcją gospodarki narodowej.
Na
podstawie obecnego stanu gospodarki narodowej i życia społecznego
stwierdzić należy, iż problem pedagogiki pracy jest otwarty oraz
poddawany on będzie nieustannym zmianom. Należy mieć nadzieję, że
idea pedagogiki pracy po występujących dziś oznakach kryzysu,
stawać się będzie dyscypliną pedagogiczną liczącą się w
strukturach nauk pedagogicznych i nauk o pracy, a tym bardziej w
codziennym działaniu społeczno - gospodarczym.
BIBLIOGRAFIA
-
Dobrowolska
D., Praca w życiu człowieka, Warszawa 1988, CRZZ.
-
Encyklopedia
pedagogiczna, pod red. W. Pomykało, Warszawa 1993, Fundacja
Innowacja.
-
Gerlach
R., Podolska - Filipowicz E., Szkoła i nauczyciel a integracja
Europy, Bydgoszcz 1993, WSP.
-
Godlewski
M., Wiatrowski Z., Kształcenie nauczycieli szkół zawodowych,
Warszawa 1971, PWSZ - BKZ.
-
Jamiński
A., Wychowanie przez pracę, Warszawa 1975, WsiP.
-
Kaczor
S., Kształcenie i doskonalenie w okresie przemian, Radom 1993,
MCNEMT.
-
Kołkowski
L., Nauczanie zawodu w systemie szkolnym, Warszawa 1986, WsiP.
-
Krupska
N. K., O kształceniu politechnicznym, Warszawa 1964, NK.
-
Kupisiewicz
Cz., Paradygmaty i wizje reform oświatowych, Warszawa 1985, PWN.
-
Wiatrowski
Z., Gerlach R., Podstawowe idee i twierdzenia pedagogiki pracy oraz
ich percepcja i realizacja społeczna, Bydgoszcz 1990, WSP.
-
Wiatrowski
Z., Podstawy pedagogiki pracy, Bydgoszcz 1994, WSP.