Praca człowieka jako podstawowa kategoria pedagogiki pracy

Praca - to każde indywidualne lub zbiorowe działanie ludzkie mające na celu doskonalenia człowieka i świata. (J. Majka, Rozważania o etyce pracy.)

Praca - to wolna, choć naturalnie konieczna działalność człowieka wypływająca z poczucia obowiązku, połączona z trudem i radością, a mająca na celu tworzenie użytecznych społecznie wartości duchowych i materialnych. (Cz. Strzeszewski, Praca ludzka: zagadnienia społeczno - moralne).

Cechy charakterystyczne tych definicji:

• praca jest działaniem jednostkowym lub zbiorowym; służy doskonaleniu osoby i świata; jest zespołem czynności wolnych, gdyż człowiek jest obdarzony wolną wolą;

• praca ma wymiar moralny - jest kategorią moralną;

• praca jest działaniem dla człowieka koniecznym, na tę konieczność wskazuje rozum człowieka - jest formą służącą utrzymaniu się przy życiu, jak i służy rozwojowi człowieka;

• praca jest działaniem ciągłym, w znaczeniu historycznym, jak i duchowym;

• elementem pracy jest zarówno wysiłek (trud), jak i radość;

• motywem każdej pracy jest poczucie obowiązku. Sama praca jest obiektywnym obowiązkiem wynikającym z prawa naturalnego;

• praca jest działaniem celowym, gdyż jest wolna i rozumna. Służy doskonaleniu podmiotu i świata. Doskonalenie to polega na dodawaniu nowych wartości do przedmiotu oraz na rozwijaniu potencjalnych możliwości podmiotu - wykonawcy. Praca jest wartością i źródłem wartości.

Twórcze aspekty pracy człowieka:

• Praca ma materialną moc twórczą - jest źródłem egzystencji ludzkiej i sposobem tworzenia przez człowieka własnego życia;

• Jest podstawą moralnego rozwoju człowieka - tworzy warunki realizacji i rozwoju życia;

• Praca ma moc socjotwórczą - jej nieodłącznym elementem jest współpraca i współdziałanie ludzi;

• Jest działaniem upośrednionym - rodzi i zużywa, tworzy i potrzebuje rozwiniętych form regulacji, co prowadzi do rozwoju umysłowego.