Kwalifikacje i kompetencje zawodowe

Kwalifikacje zawodowe są układem postaw, warunków zdrowotno - fizycznych, struktur umiejętności sensomotorycznych, praktycznych i umysłowych, pozwalających na rozwiązywanie zadań na stanowiskach pracy, przeznaczonych dla określonego rodzaju czynności, których całość tworzy zawód. Relacje między umiejętnościami praktycznymi i umysłowymi zmienia się w zależności od rodzaju zawodu.

Kwalifikacje definiowane są jako:

• wiązki umiejętności, które są wymagane dla rozwiązania określonego zadania,

• poziom wyszkolenia zawodowego, jak i zdolności, takie jak inteligencja ogólna, właściwości psychofizyczne związane z funkcjonowaniem organów zmysłowych i mięśni oraz zdolności specjalne, np.: pamięć, wyobraźnia przestrzenna, uwaga, zdolności techniczne,

• możliwości pracownika jako całość - indywidualne umiejętności, wiadomości i sprawności, które pozwalają jednostce na wykonywanie odpowiednich funkcji w procesie pracy,

• wiedza i umiejętności, zdolności, doświadczenia, zręczności, które umożliwiają pracownikowi przygotowanie do wykonywania konkretnej pracy, zawodu oraz pożyteczną działalność w organizacji.

Kwalifikacje zawodowe w każdym zawodzie obejmują różne ich poziomy. Wyróżnia się podstawowe lub wstępne kwalifikacje zawodowe, które umożliwiają podjecie pracy w danym zawodzie, a następnie kolejne szczeble kwalifikacyjne, związane z doskonaleniem i dokształcaniem, aż do osiągania mistrzostwa.

Rodzaje kwalifikacji zawodowych wg T. Nowackiego

Kwalifikacje pracownicze, których elementami są kwalifikacje zawodowe, to umiejętności dostosowane do rozwiązywania zadań na stanowisku pracy. Obejmują one także kwalifikacje moralno - społeczne i kwalifikacje zdrowotne. Kwalifikacje pracownicze są pojęciem szerszym od kwalifikacji zawodowych , gdyż obejmują również kwalifikacje pracownicze dla rozmaitych rodzajów zatrudnienia, które nie zaliczają się do żadnego z zawodów.

Kwalifikacje kluczowe „Schlusselqualifikationen" rozumiane są jako umiejętności i sprawności, które nie odnoszą się bezpośrednio do określonych, oddzielnych praktycznych czynności, ale oznaczają:

• uzdolnienia do dużej liczby pozycji i funkcji jako alternatywnych wyborów w tym samym czasie,

• zdolność do przezwyciężania sekwencji (wynikających przeważnie z nieprzewidywalnych zmian) wymagań w biegu życia. (Dieter Martens, 1974)

Mają one ułatwić:

• transfer wiedzy zawodowej i zastosowanie ich w pokrewnych zawodach,

• przystosowanie do zmian w technologii i gotowość do dalszego uczenia się,

• dopełniania wcześniej nabytej wiedzy, rozwijanie i rekonstruowanie wcześniej opanowanych umiejętności.

Kwalifikacje ekstrafunkcyjne - umiejętności wykraczające poza stereotypowe zadania zawodowe, przy czym włącza się również do nich szczególne umiejętności postępowania z innymi ludźmi.

Kompetencje - to nadany na podstawie właściwych kwalifikacji zakres pełnomocnictw i uprawnień do działania i decydowania oraz wydawania sądów w określonym obszarze. Kompetentnym jest się wtedy, jeśli posiada się uprawnienia do działania i kwalifikacje.

Kompetencje zawodowe to uprawnienia do działania w określonym obszarze zawodowym na podstawie uzyskanych kwalifikacji, pozwalających na właściwe rozwiązanie zadań zawodowych.

Tak rozumiane kompetencje zawodowe:

• odnoszą się do określonego obszaru zawodowego;

• są wymierne, tzn. pozwalają się zmierzyć i można zaobserwować skutki zmian spowodowane stosowaniem kompetencji;

• umożliwiają wykonanie zadań w określonych warunkach, wyznaczonym czasie i na odpowiednim poziomie, czyli zgodnie z przyjętym standardem.

Strony: 1 2 3